Warsztaty "Mandala i jej zastosowanie w edukacji początkowej"

Zapraszamy do zapoznania się z ofertą warsztatów "Mandala i jej zastosowanie w edukacji początkowej", skierowanych do nauczycieli, logopedów, terapeutów i rodziców.

Czytaj więcej...

Jak zrobić mandalę?

Najpopularniejszą formą pracy z mandalą jest jej kolorowanie. Na rynku dostępne są liczne szablony mandali do kolorowania, zróżnicowane pod względem tematycznym (np. manadale matematyczne, mandale przyrodnicze, mandale muzyczne). Dziecko może wybrać interesujący je wzór. Do kolorowania używamy jak najwięcej barw, które dziecko dobiera wedle własnego uznania.

Czytaj więcej...

Mandala w edukacji

Praca z mandalą wywiera bardzo korzystny wpływ na edukację przedszkolaków i uczniów już od pierwszego etapu nauczania. Pobudza i rozwija twórcze myślenie, które jest podstawą kreatywnej edukacji.

Czytaj więcej...

Co to jest mandala?

Mandala to rysunek na planie koła, technika plastyczna stosowana w pracy zarówno z dziećmi, jak i dorosłymi. Mandala wywodzi się z tradycji hinduskiej, a jej nazwa oznacza "koło życia, cały świat, święty krąg". Koło uważane jest za symbol harmonii i doskonałości.

 

Czytaj więcej...

Mandala w artterapii

Obecnie praca z mandalą coraz częściej wykorzystywana jest w arteterapii i powstaje na jej temat coraz więcej opracowań. Tworzony w trakcie swobodnej ekspresji magiczny, fascynujący, tajemniczy, barwny krąg, umożliwia wewnętrzną przemianę i ma ogromne działanie terapeutyczne.

W osobistej mandali, czyli obramowanej przestrzeni własnej, koło stanowi odzwierciedlenie jaźni. Symbolicznie ujęta przestrzeń jaźni wypełniana jest, na skutek projekcji, kształtami i barwami o charakterze bardzo indywidualnym. Powstaje obraz ukazujący nam nasze konflikty, lęki, napięcia. Zakreślenie wokół siebie ochronnej, magicznej linii, skupienie się na centrum, przyjrzenie się formom i kształtom obrazującym nasze wnętrze powoduje, że czujemy się bardziej pewni, bezpieczni, silniejsi i możemy z dystansem podejść do swoich problemów. W wyniku takiego aktu kreacji powstaje poczucie uwolnienia się od negatywnych emocji, wyciszenia, harmonii, pełni.

Wnikając coraz głębiej w naturę mandali, np. prowadząc terapię w przeciągu dłuższego okresu czasu, obserwujemy proces wyłaniania się coraz to nowych układów symboli, barw, kształtów, motywów, świadczący o zachodzących w psychice przemianach i trwającym procesie rozwoju.

Interpretacja mandali wymaga dobrej znajomości symboliki barw, kształtów, liczb oraz wielkiej intuicji. Znana arteterapeutka S. F. Fincher, autorka pracy pt. "Kreatywna mandala", tak opisuje swoje doświadczenia:

"Nigdy nie dokopiesz się do ostatecznego dna mandali. Użyte kolory i formy są odbiciem procesu życia (...). Powrót do mandali po miesiącu lub roku może przynieść świeży, odmienny wgląd, który będzie nie mniej prawdziwy. Najprawdopodobniej natrafisz też na różne tajemnicze formy, których nigdy nie zrozumiesz, mimo, że będą się one regularnie pojawiać i znikać w twoich mandalach. Mając już pewne doświadczenie w rysowaniu i studiowaniu mandali można identyfikować typowe formy i kolory oraz obserwować ich ewolucję, dokonującą się w miarę rozwoju i zmian osobowości".

Zarówno terapeuta, jak i uczestnik zajęć, powinien powstrzymywać się przed nadmierną analizą powstałej wypowiedzi. Jung uważał, że najistotniejszy jest związek pomiędzy twórcą, a jego własną, wyobrażeniową, często nieuświadomioną w pełni, interpretacją kolorów i form. W trakcie tworzenia, jak i w kontakcie z powstałą formą, bardzo istotne są subiektywnie doświadczane wrażenia i emocje.

W interpretacji symboliki mandali należy brać pod uwagę różnice wynikające z przynależności twórców do różnych kręgów kulturowych, wiek oraz indywidualne uwarunkowania i preferencje. Osoba terapeuty, dokonując projekcji własnych doznań, również w pewien sposób wpływa na jakość i adekwatność odczytywanych informacji.

W ekspresji plastycznej kolor wyraża najgłębsze stany emocjonalne. Dokładnego zestawienia dotyczącego zależności pomiędzy barwami a psychiką w aspekcie poznawczym, emocjonalnym, charakterologicznym i symbolicznym, popartego szczegółowymi badaniami wykonanymi na podstawie źródeł wywodzących się z różnych obszarów kulturowych świata, dokonał prof. Stanisław Popek w swojej pracy pt. "Barwy i psychika".

W interpretacji barw obowiązują, oprócz rozumienia symboliki poszczególnych kolorów, takie zasady jak: dominanta barwna we wszystkich tworzonych mandalach, oraz powtarzanie się kolorów zasadniczych, oznacza główne tendencje emocjonalne człowieka; obecność kolorów kontrastowych obok siebie świadczy o napięciach i walce przeciwieństw; nieobecność podstawowego koloru ukazuje stłumienie odpowiadających mu emocji.

W bogactwie pojawiających się form, powtarzają się najczęściej takie motywy jak: krzyż, kwadrat, koło, kwiat, gwiazda. Nie istnieje jedna właściwa i pewna interpretacja, symbole są zawsze wieloznaczne.

Tworzenie mandali umożliwia bardzo intymny kontakt z własnym wnętrzem i dlatego powinno wynikać ze spontanicznej potrzeby i nie podlegać naciskom z zewnątrz. Fakt, że właśnie ten rodzaj autoterapii pojawia się u ludzi chorych lub u małych dzieci, przechodzących okresy dezintegracji, świadczy o tym, że jest to naturalna metoda pomocna w stanach rozbicia i chaosu, umożliwiająca powrót do stanu równowagi, harmonii wewnętrznej.

Trudno jest w sposób naukowy odnieść się do wieloznacznej symboliki mandali. Każdy człowiek posiada swój własny wewnętrzny świat, do którego centrum, tylko on sam ma pełny dostęp. Wszelkie sugerowanie rozwiązań, narzucanie gotowych odpowiedzi, dopowiadanie prawd, stanowi manipulację i nie prowadzi do pozytywnych efektów. Rolą arteterapeuty powinno być jedynie stworzenie odpowiedniej atmosfery, będącej zachętą do wykorzystywania twórczego potencjału i umożliwiającej podejmowanie tego rodzaju działań.

 

O arteterapii

Arteterapia wyodrębniła się jako nauka praktyczna w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku. Na jej rozwój silny wpływ miała psychoanaliza oraz francuscy psychiatrzy: A. Tardieu i M. Simon, którzy pod koniec XIX wieku, opublikowali prace na temat znaczenia diagnostycznego dzieł plastycznych osób chorych psychicznie.

Obecnie, jako działanie wspierające proces leczenia, znajduje ona zastosowanie w pediatrii, geriatrii, w leczeniu przewlekle chorych w zakła-dach rehabilitacyjnych. Wykorzystuje się ją w rehabilitacji młodzieży, w terapii rodziny, w reedu-kacji chorych na schizofrenię, w resocjalizacji przestępców. Stosuje się ją również jako terapię odprężającą wśród dzieci szkolnych mających zaburzenia koncentracji. Stanowi rodzaj treningu autogennego, uwalniającego od nadmiaru stresów w trakcie swobodnej plastycznej wypowiedzi.

Terapia przez sztukę ma bardzo szerokie zastosowania. Poprzez działania plastyczne, muzyczne, literackie, teatralne, spełnia ona funkcję zarówno korekcyjną, jak i stymulacyjną. Umożliwia człowiekowi, przy pomocy symboli, wyrażenie swoich trudnych przeżyć i emocji w bezpiecznych warunkach. Zarówno zapobiega występowaniu emocji negatywnych, jak też stymuluje emocje mające korzystny wpływ na stan psychiczny. Arteterapia umożliwia samopoznanie, rozbudza świadomość motywów własnych działań i zachowań, pobudza wyobraźnię, uaktywnia spontaniczność, daje poczucie wolności i realizacji, spełnia funkcję kompensacyjną, wyrównując braki i ograniczenia psychofizyczne, zaspakaja potrzeby: bezpieczeństwa, współuczestnictwa, akceptacji, rozbudza wiarę w siebie.

Terapia przez twórczość umożliwia bezpośrednie dotarcie do ukrytych w podświadomości treści za pomocą obrazu, rzeźby, rysunku, ruchu, ekspresji muzycznej. Działania twórcze stanowią otwarcie bramy do wnętrza psychiki. Poprzez język uniwersalnych symboli docieramy do sedna, istoty naszego bytu, konfrontujemy się z wewnętrznym światem naszych potrzeb, lęków i pragnień, możemy nabrać dystansu wobec swoich projekcji, dostrzec problemy z innej perspektywy. Takie rozpoznanie tkwiących w nas schematów, uwarunkowań, prowadzi do uzdrowienia i rozwoju.

Dodatkowe informacje